Pyłek pszczeli, pierzga zastosowanie i właściwości

Miód i wosk to podstawowe składniki pozyskiwane w każdej pasiece, jednak to nie jedyne wartościowe produkty pszczelarskie. Często pomija się pyłek pszczeli i pierzgę, a warto wiedzieć, jakie mają właściwości i do czego można je wykorzystać.

Na początek kilka ważnych informacji. Więcej znajdziesz w artykule.

  1. Pyłek pszczeli magazynowany przez pszczoły na własny użytek stanowi cenne źródło mikro i makroelementów, witamin i enzymów pszczelich.
  2. Dzięki ponad 250 zawartym w nim substancjom pyłek pszczeli m.in.:
    – reguluje trawienie,
    – działa przeciwmiażdżycowo i
    – ma właściwości antybiotyczne.  

Pyłek pszczeli – właściwości lecznicze i odżywcze

Pszczelarze często uważają, że to właśnie pyłek pszczeli jest najcenniejszym ze wszystkich pozyskiwanych przez nich produktów. Jego skład chemiczny jest bardzo bogaty – można w nim znaleźć ponad 250 różnych substancji, w tym witaminy, mikroelementy, węglowodany i cenne enzymy pszczele. Dlatego też pyłek okazuje się niezastąpiony w wielu sytuacjach.

Przede wszystkim stanowi cenną naturalną odżywkę uzupełniającą codzienną dietę. Warto po niego sięgnąć, jeśli cierpisz na zaburzenia apetytu – poprawa widoczna jest już po kilku dniach. Pyłek skutecznie wspomaga też odchudzanie, regulując przemianę materii. Poza tym wpływa na ogólne wzmocnienie organizmu, przez co okazuje się istotnym środkiem wspomagającym powrót do formy w stanach wyczerpania organizmu. Zaleca się jego przyjmowanie także osobom zmagającym się anemią.

Pyłek pszczeli ma też bardzo silne działanie odtruwające. Neutralizuje szkodliwe działanie substancji chemicznych na organizm człowieka. Osłania tkankę wątrobową, chroniąc ją przed zatruciami, a w przypadku zatrucia pomaga w wydaleniu toksyn. Z tego powodu bywa używany jako środek wspomagający w leczeniu choroby alkoholowej, łączącym się z detoksykacją.

To oczywiście nie wszystko. Poza wymienionymi zaletami pyłek m.in. reguluje trawienie, działa przeciwmiażdżycowo i antybiotycznie, a także bywa stosowany w kosmetyce. To prawdziwe pszczele złoto – warto więc zastanowić się nad intensywną kuracją pyłkową.

Pyłek pszczeli – co to właściwie jest?

Zacznijmy od kwestii podstawowej – by powstał pyłek pszczeli, niezbędny jest pyłek kwiatowy. To nic innego, jak męskie komórki rozrodcze kwiatów. By roślina wydała owoce, muszą się one dostać z pylników na znamię słupka i je zapłodnić. Chcąc zmaksymalizować szansę na zapłodnienie, rośliny produkują go w ogromnych ilościach.

Zapewne wiesz, jak wygląda pierwszy etap powstania miodu. Pszczoła zwiadowca odnajduje pożytek – źródło nektaru – a następnie przekazuje swoim siostrom w ulu informacje, gdzie się on znajduje. Pszczoły wyruszają do pożytku i zbierają nektar z jego kwiatów. Nektar to jednak nie jedyne, co interesuje te owady. Równie atrakcyjny jest dla nich pyłek – to jedna z podstaw ich wyżywienia, źródło białka, tłuszczów, soli mineralnych i witamin. Jak pszczoły przenoszą pyłek do ula? Mieszają go z odrobiną swojej śliny lub nektaru i transportują w postaci kulek zwanych obnóżami w specjalnych „koszyczkach” na tylnych odnóżach. I właśnie pyłek w postaci obnóży nazywa się pyłkiem pszczelim.

Magazynowanie pyłku i pierzga

Pyłek pszczeli, który znajdzie się w ulu, jest używany zarówno do zaspokojenia bieżących potrzeb pokarmowych pszczelej rodziny, jak i do tworzenia zapasów pokarmowych – nie jest on przecież dostępny w przyrodzie przez cały rok. Do składowania pyłku służą pszczołom woskowe plastry – świeży pyłek ubija się tam i zasklepia. W takich warunkach zachodzi proces fermentacji pyłku, w wyniku którego powstaje inny pszczeli produkt – pierzga

No dobrze – ale skoro pszczoły składują pyłek na własny użytek, co nam do tego? Otóż z uwagi na cenne właściwości lecznicze tej substancji pszczelarze przechwytują pyłek przy pomocy specjalnego sprzętu nazywanego poławiaczem pyłku. Następnie pyłek pszczeli jest suszony, zamrażany lub konserwowany w inny sposób.

Polecam Twojej uwadze artykuły o innych pszczelich produktach. Sprawdź, do czego używany i jak produkowany jest wosk pszczeli Jak powstaje wosk pszczeli?

Proszę pamiętaj, że wskazówki zawarte na naszej stronie nie mogą być potraktowane jako porada medyczna. Każda infekcja, objawy chorobowe oraz zastosowane leczenie powinny być konsultowane z lekarzem. Nawet kuracja naturalnymi produktami może być szkodliwa dla niektórych osób.

Z czego składa się miód

Czy wiesz z czego składa się miód? Czy może być szkodliwy? Jak odróżnić miód sztuczny od naturalnego? Odpowiedzi znajdziesz w artykule. Sprawdź, jaki jest skład prawdziwego miodu oraz jak odróżnić go od tego „ulepszanego” przez człowieka. Dowiedz się także, dlaczego przed podaniem nie wolno poddawać miodu zbyt wysokiej temperaturze.

W skrócie – skład miodu

W miodzie znajdziesz m.in.:

  • glukozę i fruktozę – cukry proste,
  • witaminy takie jak A, B2 oraz PP,
  • składniki mineralne − żelazo, magnez, fosfor i wapń,
  • enzymy prozdrowotne i polifenole, m.in. garbniki, antocyjany i chlorofil.   

Wszystkie powyższe składniki korzystnie wpływają na zdrowie i funkcjonowanie organizmu człowieka.

Składniki odżywcze miodu pszczelego

Prawdziwy miód pszczeli, poza niepowtarzalnym smakiem i aromatem, zawiera wiele witamin, enzymów i kwasów organicznych, które są bardzo cenne dla naszego zdrowia. Jego słodycz wynika głównie z zawartości glukozy i fruktozy, czyli cukrów prostych, bardzo łatwo przyswajanych przez organizm – stąd mówi się o znakomitych właściwościach wzmacniających miodu. Ta „łatwo dostępna energia” sprawia, że miód powinien być stosowany u chorych w okresach rekonwalescencji, ceniony jest  przez sportowców i wszystkich tych, którzy intensywnie pracują − zarówno fizycznie, jak i umysłowo.

W skład miodu pszczelego wchodzi zestaw cennych witamin takich, jak A, B2 oraz PP oraz składniki mineralne − żelazo, magnez, fosfor i wapń. Miód ceniony jest jednak głównie z powodu dużej zawartości enzymów prozdrowotnych i polifenoli, wśród których znajdziemy garbniki, antocyjany czy chlorofil.  To właśnie polifenole sprawiają, że miód pszczeli ma właściwości antybakteryjne, grzybobójcze oraz jest silnym antyoksydantem, zwalczającym wolne rodniki, dzięki czemu zapobiega rozwojowi chorób nowotworowych.

Znajdujące się w miodzie enzymy poprawiają pracę układu krwionośnego i serca, ale trzeba mieć świadomość, że są one bardzo wrażliwie na działanie wysokich temperatur! Słodzenie miodem gorącej herbaty czy kawy pozbawia enzymy ich właściwości prozdrowotnych. W temperaturze przekraczającej 45 stopni Celsjusza enzymy tracą swoje zalety.

Miód pszczeli zawiera także szereg olejków eterycznych, które nadają mu charakterystyczny, przyjemny zapach. Z kolei za smak miodu odpowiedzialne są kwasy organiczne.

Jak odróżnić prawdziwy miód od sztucznego?

Miód po zebraniu przez kilka tygodni jest płynny i wówczas bardzo łatwo sprawdzić, czy jest on rzeczywiście produktem pochodzącym z pasieki. Wystarczy nabrać na łyżkę jego niewielką ilość i przelewać na talerzyk. Prawdziwy miód utworzy najpierw małą górkę. Z kolei sztuczny − rozleje się na talerzu, jak zwykła woda.

Można też inaczej odróżnić miód naturalny od sztucznego, ale jest to możliwe dopiero po kilku tygodniach. Prawdziwy miód ulega krystalizacji, natomiast ten sztuczny zawsze pozostanie płynny.

Czy prawdziwy miód może zaszkodzić?

Niestety nie mamy dobry wieści dla alergików. Naturalny miód może zaostrzyć niekorzystne objawy alergii. Dlatego nie powinni oni zbyt często dodawać miodu do swoich potraw, a przede wszystkim unikać tak zwanych miodów wielokwiatowych. Osoby cierpiące na różnego rodzaju alergie, powinny używać miodów spadziowych lub gryczanych.

Trzeba też niezwykle uważać na mieszanki miodów importowane czasem z zupełnie egzotycznych dla nas krajów. Najczęściej chodzi tu o produkty chińskie i te pochodzące z Indii. Takie miody z reguły sprzedawane są w stosunkowo niskich cenach. W pasiekach stosuje się tam wiele środków chemicznych, które nie są przyjazne zdrowiu człowieka i dodatkowo mogą powodować także reakcje alergiczne.

A może poczytasz o właściwościach prozdrowotnych różnych gatunków miodu? Zajrzyj do artykułów:

Proszę pamiętaj, że wskazówki zawarte na naszej stronie nie mogą być potraktowane jako porada medyczna. Każda infekcja, objawy chorobowe oraz zastosowane leczenie powinny być konsultowane z lekarzem. Nawet kuracja naturalnymi produktami może być szkodliwa dla niektórych osób.

Jak powstaje wosk pszczeli?

Produkowany przez pszczoły wosk będący budulcem plastrów, w których składują miód, jest szeroko wykorzystywany m.in. do produkcji kosmetyków i leków a także stosowany jako impregnat oraz składnik naturalnych świec. Polecam szczególnie te ostatnie – jako naturalną alternatywę dla świec parafinowych – które jak pokazują wyniki wielu badań, nie są obojętne dla naszego zdrowia. Substancje, które wydziela najtańsza świeczka z parafiny, to często niebezpieczne dla organizmu związki chemiczne.  

Wosk pszczeli – kolor, zapach

W swojej podstawowej formie wosk pszczeli ma stałą konsystencję i bardzo przyjemny, miodowo-propolisowy zapach. Jego kolor określić można zazwyczaj jako „kawa z mlekiem” – jest bowiem żółto-szarawy lub czasem po prostu żółty. Zdarza się, że wosk pszczeli jest biały. W praktyce jednak bardzo trudno jednak go spotkać, gdyż jego ilość jest ograniczona – pochodzi ze świeżych plastrów.

Wosk pszczeli – zastosowanie

Jeśli chodzi o zastosowanie wosku pszczelego już po przetworzeniu, okazuje się ono dość szerokie. Przede wszystkim wchodzi on w skład preparatów impregnujących do produktów drewnianych i skórzanych. Wykorzystuje się go też w przemyśle, często w dość zaskakujący sposób – służy np. do tworzenia modeli do form odlewniczych. Poza tym jest bardzo ceniony w farmacji i kosmetyce. Jest dodawany do maści, kremów, pomadek – jako substancja antybakteryjna, nawilżająca, chroniąca skórę przed utratą wilgoci a także niekorzystnym wpływem czynników atmosferycznych.     

Najbardziej znanym produktem z wosku pszczelego są jednak wytworzone z niego świece. Ich kuszący zapach odświeża powietrze w pomieszczeniu, niweluje działanie dymu papierosowego i niezawodnie odpręża. Jest to w pełni naturalny produkt, bezpieczny dla Twojego zdrowia. Taka świeca to doskonała, choć droższa alternatywa dla świec z wosku sojowego. Po przeczytaniu jednak paru informacji o parafinie i szkodliwych dla zdrowia związków, jakie emitują palone z niej świece (ciężkie frakcje ropy naftowej, frakcje smół wytlewnych z węgla brunatnego, związki kancerogenne tj. formaldehyd, toluen), nie jest już tak żal tych dodatkowych złotówek wydanych na świece z wosku pszczelego.    

Czym jest wosk pszczeli i jak powstaje?

Obecność wosku w ulu zawdzięczamy pszczołom robotnicom w wieku 12-18 dni, które nazywa się woszczarkami. Posiadają one na brzusznej stronie odwłoka specjalne gruczoły, które wydzielają małe, cieniutkie łuski o masie 0,8-2 mg. Ta wydzielina to właśnie wosk pszczeli. Może on powstać w ulu w sprzyjających warunkach – gdy temperatura waha się między 30 a 6 stopni Celsjusza i kiedy obecna jest pszczoła-matka.

Do czego potrzebny jest pszczołom wosk? 

Do czego pszczoły wykorzystują wosk? Budują z niego plastry, które – jak zapewne wiesz – stają się później magazynami miodu, pierzgi i wszystkich innych pszczelich produktów. W polskich pasiekach jedna pszczela rodzina produkuje w ciągu roku ok. 300 g wosku. Pszczelarze pozyskują go zarówno z plastrów, jak i z tzw. zasklepów – drobnych „wieczek”, które służą do zamykania komórek plastra wypełnionych miodem. Wykorzystuje się do tego specjalne topiarki – elektryczne lub słoneczne. Gdy wosk pszczeli osiągnie już stan płynny, przystępuje się do jego oczyszczania i klarowania. Następnie odlewa się go w formy, w których łatwo wosk przechowywać i z których łatwo go dalej przetwarzać.

Methylglyoxal (metyloglioksal) w miodzie

Pod nazwą Methylglyoxal (w skrócie MGO lub inaczej metyloglioksal), kryje się substancja, która jest naturalnym antybiotykiem, hamującym wzrost i rozwój bakterii, grzybów i wirusów. Najwyższe stężenie MGO występuje w miodach manuka, pochodzących z Nowej Zelandii, jednak w europejskich, a dokładniej polskich również go znajdziemy. Z uwagi na trudną pisownię i wymowę spotykane są inne (błędne) użycia tego wyrazu np. metyloglyksal czy methyloglaxal.

Czytaj dalej Methylglyoxal (metyloglioksal) w miodzie

Miód ekologiczny – jakie normy spełnia

Miody ekologiczne nie są łatwe w produkcji i wymagają od pszczelarza wieloletnich starań. Miód ekologiczny musi spełniać szereg określonych przepisami wymogów. Czasami zdarza się, że o danym produkcie w celach marketingowych mówi się „ekologiczny”, choć nie odpowiada żadnej z niżej opisanych norm. Jeśli więc zależy Ci, by spożywany przez Ciebie miód był w 100% ekologiczny, przy zakupie zwróć baczną uwagę na wszelkie certyfikaty, jakimi może się pochwalić wybrana przez Ciebie ekologiczna pasieka.

Czytaj dalej Miód ekologiczny – jakie normy spełnia

Jaki miód najlepszy dla dziecka?

Dzieci zazwyczaj lubią łagodne miody niecharakteryzujące się specyficznym smakiem czy zapachem. Z tego powodu ich ulubionymi gatunkami jest miód akacjowy, rzepakowy i wielokwiatowy. Warto pamiętać, że z uwagi na fakt, że miód jest silnym alergenem, pediatrzy nie zalecają podawania dzieciom miodu przed ukończeniem przez nie pierwszego 1. roku życia. Warto jednak wprowadzić miód do jadłospisu dziecka, bo podając mu ten naturalny środek, możemy wzmocnić jego układ odpornościowy, zmniejszyć ból gardła czy zlikwidować kaszel. A to przecież jedynie część jego dobroczynnych właściwości.

Czytaj dalej Jaki miód najlepszy dla dziecka?